Một số kinh nghiệm “tìm việc” sau khi ra trường cho sinh viên CNTT


Có một số kinh nghiệm khi đi “tìm việc” muốn chia sẻ với các bạn là sinh viên CNTT mới ra trường (như mình). Không phải chỉ để “xin việc” mà để tìm được một đối tác để có thể gắn kết, hợp tác với nhau trong thời gian dài. Dưới đây là một số những chia sẻ trong quá trình tìm được một nơi làm việc mà mình sẽ gắn bó ít nhất là 3 năm trong thời gian sắp tới. Mà không cần phải nhờ “trợ giúp từ người thân”, hay phải chạy vạy nộp hồ sơ rồi chờ đợi kết quả tuyển dụng như những sinh viên khác vẫn hay làm.

1. Giai đoạn chuẩn bị

Thông thường ở giai đoạn này các bạn sinh viên thường chuẩn bị sơ sài, thậm chí có người còn không chuẩn bị gì cả. Vậy giai đoạn chuẩn bị này cần thực hiện khi nào? và cần chuẩn bị những gì? ở đâu? với ai? và như thế nào?. (5W1H)!
– Khi nào?: Đối với mình, giai đoạn chuẩn bị để có được công việc như ý, đúng khả năng của mình thì mình đã chuẩn bị từ năm 3 đại học. Có lẽ là sớm với đa số, nhưng cũng là muộn với rất nhiều người. Mình có biết nhiều bạn của mình đã chuẩn bị từ lúc sau khi thi xong kỳ thi tuyển sinh Đại học thậm chí ngay sau khi thi tốt nghiệp THPT.
– Chuẩn bị những gì?: Có lẽ với mình thì là hiểu được bản thân thích cái gì?. Mình thích vọc vạch máy tính, thích lập trình, thì một cái gì đó thật điên rồ, khác thường,… Tính cách là vậy. Từ đó, mình có cảm giác với từ “hacker”. Từ những bộ phim được thêu dệt bởi Hollywood, hay những câu chuyện trên các forum. Và mình biết rằng, mình cần phải tìm hiểu về nó.
– Với ai?: Từ năm thứ 3, mình có nhiều người bạn trên mạng cùng chung sở thích. Mình tìm kiếm được 2 người bạn cùng trường, sau này mới biết hai bạn này đều ít tuổi hơn mình, 3 thằng chung sở thích có chung một câu hỏi là làm sao “hack được trang web của trường”. Lúc ấy, suy nghĩ còn ngây thơ lắm, chỉ đơn giản là thích tìm hiểu, gặp người có chung sở thích, rồi cùng nhau tìm hiểu. 3 người trở thành thân thiết, tuy nhiên rất tiếc là hai bạn kia hiện tại lại không chọn làm ATTT, mà chuyển qua làm lập trình viên.
– Như thế nào?: Kế hoạch chuẩn bị của mình từ rất sớm, các bạn còn nhớ là mình đã tìm hiểu hack web trường như ở trên rồi chứ?. Đúng vậy, mình đã tìm hiểu về các lỗ hổng trên ứng dụng web, tuy nhiên ở trong năm thứ 3 đại học thì mình chỉ biết tìm hiểu theo các clip trên mạng rồi sau đó làm theo, ở giai đoạn này nhận thức về ATTT còn hạn chế. Nhưng cũng vì lý do này mà mình gặp được những người đi trước, truyền cho mình cảm hứng để tìm hiểu một cách chuyên sâu, nghiêm túc. Đó là thời gian khoảng tháng 6/2013, mình có tham gia Trại hè An toàn thông tin do trường mình tổ chức trên Tam Đảo, đó là khoảng thời gian thật tuyệt – lần đầu tiên di du lịch miễn phí vì được Thầy hỗ trợ chi phí đi lại, mình có đăng ký một cuộc trình bày tại hội trại này. Tuy nhiên, bài nói chuyện của mình đã bị … ngăn lại do quá nguy hiểm :)) .Ở đây, mình gặp anh Nguyễn Chấn Việt, lúc này anh đang làm ở Ngân Hàng Đông Á, nơi mà anh Dương Ngọc Thái đã từng làm trước đây, anh trình bày về Phân tích mã độc, nhưng thú thật lúc ấy không có hiểu anh nói gì hết :v . Tuy nhiên, sau buổi nói chuyện mình đã xin được tài liệu và rồi bắt đầu từ đây, mình càng bị dấn thân vào cái nghề mà giờ mình đang theo đuổi. Sau trại hè này, mình thành lập một CLB tại trường để tập hợp các bạn cùng chung sở thích tìm hiểu về ATTT trong trường. Trong thời gian này là lúc mình học nhiều nhất, nhiều hơn trong 3 năm học trước tại học viện. Mình thường xuyên cùng với các bạn trong CLB ở lại trường khi mà những người khác đã kết thúc các môn học của họ, lúc này cũng là lúc biết tới CTF game vì tham gia các cuộc thi sinh viên với An toàn thông tin. Từ đây, mình bắt đầu tham gia các diễn đàn nhiều hơn nữa, lập các nhóm trao đổi trên mạng xã hội, thi các cuộc thi CTF trong nước và thế giới, viết blog, vào các diễn đàn viết các bài phân tích, tìm hiểu, và học hỏi từ các bạn ở trường khác,… tuy kết quả không cao lắm, nhưng đối với mình tự tìm hiểu mà làm được như vậy cũng là đủ rồi. Mình đăng ký các cuộc thi về An toàn thông tin, đăng ký các đề tài nghiên cứu khoa học – việc này rất quan trọng, không phải vì bằng khen, nhưng là cách để rèn luyện tư duy, cách làm việc bài bản, khoa học, rèn luyện tính kiên trì (Vì phải giải quyết các giấy tờ, thủ tục hành chính :v ). May mắn là mình đề tài NCKH của mình được đánh giá khá cao và đạt một số giải thưởng trong trường cũng như trong quân đội. Hiện tại,sau khi ra trường rồi, mình vẫn tiếp tục duy trì CLB và dạy các bạn mới khi mà đã làm xong công việc của mình.

Đó là giai đoạn chuẩn bị của mình, nói chung thì ở giai đoạn này nên cố gắng học, học càng nhiều càng tốt. Ngoài các yêu cầu của nhà trường về những môn học bắt buộc, thì cần phải học những thứ mà nhà trường không dạy. Tất nhiên, cần phải đầu tư nhiều thời gian và công sức cho việc “học thêm” này. Nhưng cuối cùng chắc chắn sự cống hiến cho bản thân của mình sẽ đạt được kết quả tốt.

2. Giai đoạn thực hiện

Để có kết quả một buổi phỏng vấn tốt thì ngoài việc chuẩn bị tốt ra, thì giai đoạn thực hiện đem lại kết quả trực tiếp, thành công hay thất bại đều ở bước này. Sau đây là những việc mình đã làm.
– Chuẩn bị CV: Mình chuẩn bị hai bản CV, một bản tiếng việt được thiết kế sẵn từ Viettel hoặc Samsung, các bạn có thể tải mẫu này tại http://viettelrd.com.vn/sites/default/files/mau_ho_so_ung_vien.zip . Và một CV bằng tiếng anh, ngày trước mình làm trên trang này http://9resume.com/ ,đương nhiên là mình tự chỉnh sửa lại CSS/HTML để làm nó đẹp theo ý mình. Sau đó, lưu ra một bản PDF và gửi email cho bên tuyển dụng. Lưu ý, email các bạn sử dụng nên là một email mang tính nghiêm túc, điều này thể hiện sự nghiêm túc của bạn đối với công việc mình đang muốn apply vào. Nên sử dụng email tên riêng như: quannm89@gmail.com, hoanghk12@gmail.com,… Không nên sử dụng email như chang_trai_da_tinh@gmail.com, girl_cute69@gmail.com,… Khi gửi email ứng tuyển vị trí nào đấy, thì nhớ ghi rõ tiêu đề email gồm: hoten_vitriungtuyen
VD: Tiêu đề: Nguyễn Hoàng Cường – Ứng tuyển vị trí kỹ sư An toàn thông tin.
Tên tệp CV: NguyenHoangCuong_Ungtuyen_NhanvienkiemthuAntoanthongtin.docx | pdf (Tốt nhất là gửi CV định dạng PDF).
– Nội dung CV gồm những gì?: Nếu làm CV theo mẫu của Viettel hay Samsung thì dễ rồi, nếu như bạn làm việc với các công ty nhà nước, hành chính sự nghiệp thì nên làm theo mẫu này và điền đầy đủ thông tin như trong mẫu nêu là được. Còn đối với những CV tiếng anh và trên trang web mình giới thiệu thì nên cung cấp đầy đủ thông tin như form yêu cầu. Nhất là trong phần kinh nghiệm. Sinh viên mới ra trường thì lấy đâu ra kinh nghiệm?. Há há, cái này đã làm từ giai đoạn 1. Chuẩn bị ở trên rồi kìa. Trong phần kinh nghiệm, bạn hãy nêu những đồ án, những đề tài nghiên cứu khoa học, các bài viết mà bạn đã viết ở trên mạng, rồi dẫn link vào. Nêu rõ ràng vị trí mà bạn đã làm trong những dự án đó, đóng góp của bạn cho mỗi dự án.
– Trang phục: Trang phục là một phần không kém quan trọng để bạn gây ấn tượng tốt với người tuyển dụng. Tuy không phải là phần quan trọng nhất, nhưng đây là phần dẫn dắt để bạn có thể nói được những thứ mà bạn có. Mình thường mặc áo sơ mi, quần âu đi phỏng vấn, không cần loại đắt tiến, nhưng đủ lịch sự – trang trọng và thể hiện mình tôn trọng người đang nói chuyện với mình. Không nên mặc áo phông, quần Jean khi đi phỏng vấn, tuy nhiên một số trường hợp đặc biệt thì trang phục cũng không quan trọng.
– Làm thế nào để nộp hồ sơ?: Hay nói cách khác là tìm được nơi phù hợp để bạn có thể gửi CV. Kế hoạch của mình là lên các trang tìm kiếm việc làm như Vietnamwork, các công ty, tổ chức mà mình nhắm tới, các trang mạng xã hội việc làm và các nhóm chuyên ngàng để “hóng” tin tuyển dụng.
– Nói những gì khi phỏng vấn?: Nếu bạn có thể nói được ngoại ngữ, hãy sử dụng. Đây là một điều khó đối với các sinh viên CNTT mới ra trường, vì đa số đều không được luyện tập kỹ năng nói trong thời gian còn là sinh viên, mình cũng bị khiếm khuyết điểm này. Có lần, phỏng vấn ở công ty của Hàn Quốc mình chỉ có thể nói một nửa bằng tiếng Anh khi mà giới thiệu về bản thân và trả lời các bài thi. Nhưng khi người ta hỏi về mức lương, cũng như điều kiện mong muốn nếu làm việc cùng họ là gì, thì trong đầu mình có thể biết mình muốn gì nhưng lại không thể nói. Thật sự là một điểm trừ rất tệ. Hãy trả lời một cách trung thực nhất với mọi câu hỏi, tuy nhiên cần khôn khéo trả lời. Và thể hiện mình là một đối tác mang lại lợi ích cho họ. Có khả năng hoàn thành công việc, có trách nhiệm và luôn tìm cách để giải quyết các khó khăn chứ không phải bỏ qua các khó khăn nếu gặp phải. Ngoài bản CV đẹp, thì cách bạn trả lời lưu loát là điểm công tốt cho công việc “chấm điểm” của người tuyển dụng.
– Đề nghị mức lương?: Đây có lẽ là một câu hỏi mà hầu như ai cũng được gặp ngay trong buổi phỏng vấn. Hầu hết các bạn sinh viên đều không biết đề nghị mức lương khoảng bao nhiêu. Ngày trước mình cũng vậy, câu trả lời của mình là “Em muốn được trả theo khả năng và năng lực của em, mới ra trường nên em muốn học hỏi nhiều hơn là kiếm tiền luôn ạ”.
– Tuy nhiên, cần phải cẩn thận trong khi thương lượng mức lương này, lưu ý việc trả lương trong thời gian thử việc, ngày trả lương, hình thức trả lương, và mức lương thử việc so với mức lương đàm phán. Theo luật lao động Việt Nam là tối thiểu 85% so với mức lương đàm phán. Trước đây, có lần mình đã bị “ăn quỵt” theo đúng nghĩa đen khi thử việc tại công ty MiSoft, khi có đàm phán mức lương trong quá trình thử việc, thời gian thanh toán và hình thức thanh toán, và sai lầm lớn nhất của mình là không yêu cầu ký kết hợp đồng thử việc, chính vì vậy mà bị “ăn quỵt” một cách trắng trợn gần 2 tháng lương làm việc cho họ, trong khi mới ra trường và không có thu nhập trong 2 tháng này. Các bạn sinh viên rút kinh nghiệm, nhất là có ý định thực tập ở công ty này hoặc làm việc tại đây thì lưu ý.

3. Giai đoạn sau phỏng vấn
Thông thường thì các bạn sẽ ngồi đợi một kết quả phỏng vấn tại một nơi duy nhất, sau khi có kết quả sẽ tiếp tục tìm chỗ mới, chuẩn bị hồ sơ và một tá thứ để bắt đầu lại từ đầu. Với mình thì mình tiếp tục phỏng vấn ở những nơi khác, để tìm hiểu xem người tuyển dụng họ nhận xét ra sao về mình, và họ cần gì ở mình, và từ đó mình sẽ phải làm những gì, học những gì khi mà đi phỏng vấn ở những nơi khác…. Đây là những kinh nghiệm mà mình thu lượm được trong những lần mình đi phỏng vấn. Tuy nhiên, vấn chưa đầy đủ, vậy nên bạn nào có kinh nghiệm gì hoặc trao đổi thì cứ comment để mình được mở rộng thêm kiến thức nhé.

Bài tiếp theo, sẽ là những kinh nghiệm chia sẻ về thời gian bắt đầu làm việc ở môi trường mới, cách hòa đồng và làm việc với đồng nghiệp, gây ấn tượng với Sếp,….

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s